https://www.geografia24.eu/geo_2023a_dane_pr_2/302_7_wplyw_czlowieka_na_srodowisko/r2_7_05a.pdf
Działalność górnicza, choć niezbędna dla gospodarki i rozwoju technologii, wiąże się z bardzo silną ingerencją w naturę. Zmiany te często mają charakter nieodwracalny i dotykają niemal każdego elementu ekosystemu.
Oto szczegółowe zestawienie wpływu górnictwa na środowisko:
1. Przekształcenie powierzchni terenu
- Zajmowanie gruntów: Budowa kopalń (zwłaszcza odkrywkowych), hałd i osadników wyłącza ogromne obszary z użytkowania rolniczego lub leśnego.
- Deformacje terenu: W górnictwie podziemnym powstają niecki osiadania, zapadliska i szczeliny, co prowadzi do uszkodzeń infrastruktury (domów, dróg) oraz zmian w ukształtowaniu powierzchni.
- Składowanie odpadów: Powstawanie hałd (zwałów) skały płonnej, które zmieniają krajobraz i mogą być źródłem pyłów lub samozapłonów.
2. Zmiany w stosunkach wodnych
- Lej depresji: Odwadnianie kopalń powoduje gwałtowne obniżenie poziomu wód gruntowych na dużym obszarze, co prowadzi do wysychania studni, zanikania terenów podmokłych i usychania lasów.
- Zanieczyszczenie wód: Wody kopalniane są często silnie zasolone lub zanieczyszczone metalami ciężkimi. Ich zrzut do rzek niszczy życie biologiczne w ciekach wodnych.
- Zmiana biegu rzek: Czasami konieczne jest przełożenie koryt rzecznych, co całkowicie zmienia lokalną hydrologię.
3. Zanieczyszczenie powietrza
- Emisja pyłów: Powstają one podczas kruszenia urobku, transportu oraz wywiewania z odkrywek i hałd.
- Gazy cieplarniane: Górnictwo (szczególnie węgla kamiennego) jest źródłem emisji metanu – gazu o znacznie silniejszym potencjale cieplarnianym niż CO2.
- Emisje z maszyn: Praca ciężkiego sprzętu i zakładów przeróbczych wiąże się z emisją spalin.
4. Wpływ na biosferę (faunę i florę)
- Zniszczenie siedlisk: Bezpośrednia wycinka lasów i usuwanie warstwy gleby prowadzi do bezpowrotnej utraty lokalnych ekosystemów.
- Bariery migracyjne: Infrastruktura kopalniana (płoty, rurociągi, drogi) przerywa korytarze ekologiczne zwierząt.
- Hałas i wibracje: Prace strzałowe oraz ruch maszyn płoszą zwierzęta i wpływają negatywnie na ich rozmnażanie.
5. Degradacja gleby
- Erozja i jałowienie: Usunięcie roślinności i zmiana struktury gruntu sprzyjają erozji wodnej i wietrznej.
- Skażenie chemiczne: Wycieki substancji ropopochodnych oraz osiadanie pyłów zawierających metale ciężkie obniżają jakość gleb w otoczeniu kopalni.
Warto dodać: Współczesne prawo nakłada na kopalnie obowiązek rekultywacji, czyli przywracania terenom pogórniczym wartości użytkowych. Dzięki temu dawne wyrobiska stają się czasem zbiornikami rekreacyjnymi (np. Jezioro Tarnobrzeskie) lub terenami leśnymi, choć powrót do stanu pierwotnego sprzed eksploatacji jest praktycznie niemożliwy.